رونمایی از برنامه جامع فرهنگ در سیاست خارجی اسپانیا

نشریه دیپلمات در اسپانیا

رئیس دولت اسپانیا، پدرو سانچز، روز جمعه (8 خرداد) «برنامه ملی اقدام فرهنگی در خارج از کشور ۲۰۲۶-۲۰۲۸» را ارائه کرد. سندی که از جمله اهداف آن تقویت حضور فرهنگ اسپانیا در «چهار منطقه راهبردی» مانند آسیا، آمریکای لاتین و کارائیب، مغرب و آفریقای غربی، و آمریکای شمالی و سایر نقاط اروپا است.

سانچز در مراسمی که در مقر مؤسسه سروانتس در مادرید برگزار شد و خوزه مانوئل آلبارس، وزیر امور خارجه، و ارنست اورتاسون، وزیر فرهنگ، نیز در آن سخنرانی کردند، اظهار داشت که این برنامه به صنایع فرهنگی اسپانیا کمک خواهد کرد «بازارهای جدیدی را بگشایند و حضور بین‌المللی بیشتری به دست آورند».

به گفته سانچز، اسپانیا در حال حاضر چهارمین قدرت جهان در حوزه فرهنگ و میراث فرهنگی و دومین مقصد گردشگری جهان است و از هر چهار بازدیدکننده، یک نفر به دلیل فرهنگ اسپانیا به این کشور سفر می‌کند. افزون بر این، فرهنگ «صنعتی است که اشتغال ایجاد می‌کند، اعتبار بین‌المللی می‌آفریند و اعتمادبه‌نفس جمعی را تقویت می‌کند».

او تأکید کرد که این داده‌ها تفاوت میان «کشورهایی که به دلیل قدرتی که انباشته می‌کنند از خود اثر به جا می‌گذارند» و کشورهایی مانند اسپانیا را نشان می‌دهد که «به چیزی بسیار دشوارتر دست می‌یابند: تبدیل شدن به بخشی از تخیل احساسی جهان».

سانچز همچنین خاطرنشان کرد که یکی از اهداف این برنامه «متمرکز کردن تلاش‌ها بر مناطق راهبردی‌ای است که اسپانیا در آن‌ها ظرفیت بسیار زیادی برای رشد فرهنگی و اقتصادی دارد، مانند آسیا، آمریکای لاتین و ایالات متحده» و نیز تقویت زبان اسپانیایی «به‌عنوان زبانی جهانی برای فرهنگ، دانش و نفوذ، در کنار زبان‌های رسمی هم‌عرض ما».

به طور مشخص، این برنامه در هماهنگی با راهبرد اقدام خارجی اسپانیا، چهار «منطقه مورد توجه» را تعیین می‌کند که در آن‌ها ترویج فرهنگ اسپانیا تشدید خواهد شد.

یکی از این مناطق آسیاست؛ جایی که اسپانیا تلاش خواهد کرد از طریق یک راهبرد جدید برای این منطقه ردپایی عمیق‌تر در منطقه آسیا-اقیانوسیه بر جای بگذارد. توجه ویژه‌ای به کشورهایی مانند چین، هند، ژاپن و کره خواهد شد، بدون آنکه تثبیت حضور اسپانیا در سایر کشورهای جنوب شرق آسیا، قفقاز جنوبی و آسیای مرکزی فراموش شود.

در این چارچوب، «سال دوگانه اسپانیا-هند ۲۰۲۶» برگزار خواهد شد و همچنین افتتاح رسمی مؤسسه سروانتس در سئول که از سال ۲۰۲۵ فعالیت خود را آغاز کرده است، در همین سال انجام خواهد شد.

منطقه راهبردی دیگر آمریکای لاتین و کارائیب است؛ منطقه‌ای که بخشی ثابت از هویت و سیاست خارجی اسپانیا به شمار می‌رود و در سه سال آینده تلاش خواهد شد این کوشش دوچندان شود و فضای فرهنگی ایبرو-آمریکایی بر پایه ارزش‌های مشترک و منافع همسو تقویت گردد.

در سومین حوزه مورد توجه، یعنی مغرب و آفریقای غربی، هدف تشدید روابط با کشورهای حوزه مدیترانه در مغرب و خاورمیانه است؛ «با تعهدی قاطع به صلح و ثبات در همسایگی جنوبی ما». در این زمینه، «تبادل میان‌فرهنگی ابزاری اساسی خواهد بود و تمرکز ویژه‌ای بر آفریقای غربی و آفریقای زیرصحرا وجود خواهد داشت».

در نهایت، چهارمین منطقه راهبردی، سایر نقاط اروپا و آمریکای شمالی است؛ جایی که «اسپانیا قصد دارد روابط دوجانبه خود را» با «شرکای اروپایی و دیگر کشورهای این قاره» تحکیم کند و همچنان برای حفظ «رابطه‌ای نزدیک» با ایالات متحده «بر پایه گفت‌وگو و همکاری» تلاش خواهد کرد.

در این راستا، برنامه یادآوری می‌کند که در ۴ ژوئیه ۲۰۲۶، دویست‌وپنجاهمین سالگرد اعلامیه استقلال ایالات متحده برگزار می‌شود؛ رویدادی که فرصت خواهد داد «کمک مهمی که اسپانیا در جریان جنگ استقلال به مستعمرات آمریکایی ارائه کرد» برجسته شود و به «تقویت پیوندهای میان دو ملت، با به رسمیت شناختن گذشته مشترک و ترسیم آینده‌ای مبتنی بر همکاری» کمک کند. علاوه بر این، مؤسسه سروانتس «رصدخانه زبان اسپانیایی و فرهنگ‌های اسپانیایی‌زبان در ایالات متحده» را در دانشگاه هاروارد توسعه خواهد داد.

آلبارس، وزیر امور خارجه اسپانیا در این مراسم تأکید کرد که فرهنگ بیش از هر چیز دیگری هویت اسپانیایی را تعریف می‌کند و از «سفیران بزرگ اسپانیا» از طریق فرهنگ، مانند روسالیا، «لوس خاویس» و آلمودووار (همگی سینماگر) به‌عنوان نمونه یاد کرد.

او همچنین اظهار داشت که اسپانیا یکی از معدود کشورهایی است که دارای زبان و فرهنگی جهانی است و این امکان را برای آن فراهم می‌کند که سیاست خارجی‌ای جهانی و انسان‌گرایانه داشته باشد.

از سوی دیگر، اورتاسون، وزیر فرهنگ اسپانیا هشدار داد که در برابر گسترش الگوهای اقتدارگرایانه‌ای که چندجانبه‌گرایی، حقوق بشر و حتی همزیستی دموکراتیک را زیر سؤال می‌برند، فرهنگ امکان می‌دهد جوامع گوناگون در کنار یکدیگر زندگی کنند، گفت‌وگو داشته باشند و یکدیگر را به رسمیت بشناسند.

او افزود که به همین دلیل، این برنامه صرفاً یک راهبرد برای ترویج خارجی نیست، بلکه تلاشی برای تقویت حضور بین‌المللی اسپانیایی دموکراتیک، متنوع، باز و متعهد به فرهنگ به‌عنوان ابزاری برای همزیستی و گفت‌وگو نیز هست.